Stress en (on)vruchtbaarheid

Het zit tussen je oren”

De kans is groot dat je deze dooddoener al eens als goedbedoelde raad gekregen hebt. En misschien heb je die geërgerd naast je neergelegd. Begrijpelijk, niemand heeft graag het gevoel niet au sérieux genomen te worden.

Maar soms schuilt er echter wel een diepe waarheid in. Dat was het geval voor mijn “onverklaarde onvruchtbaarheid”.

De wisselwerking tussen onze geest en ons lichaam is van groot belang wat onze vruchtbaarheid betreft. Conceptie vindt maar plaats wanneer vele factoren exact op elkaar afgestemd zijn. Naast een aantal anatomische voorwaarden, vereist het een delicaat spel van hormonale invloeden dat onder andere de ei- en zaadcelkwaliteit mee bepaalt, de eisprong mogelijk maakt en zorgt voor de juiste omstandigheden voor innesteling van het bevruchte embryo in de baarmoeder. Een kwalitatieve, gevarieerde voeding, die rijk is aan vitaminen en mineralen is essentieel voor ons hormonale evenwicht. Maar wat er zich tussen onze oren afspeelt, is minstens even belangrijk.

En daar komt stress in het plaatje als stoorzender. Stress... een ziekte van onze hedendaagse, westerse maatschappij. Weinig mensen ontsnappen nog maar aan de stress van het jachtige leven waarin we op alle vlakken aan de verwachtingen van onszelf en/of anderen willen voldoen. Al jaren worden we om de oren geslagen met berichten van de negatieve invloeden van stress op onze mentale en fysieke gezondheid. Reken maar dat ook onze vruchtbaarheid lijdt onder stress. Dat wonderlijke evenwicht van hormonale veranderingen dat nodig is om onze kinderwens te vervullen, laat al eens een steekje (of meerdere) vallen wanneer het druk bezig is om stresshormonen aan te maken en op peil te houden. Onvruchtbaarheid brengt op zijn beurt een hele hoop verdriet en negatieve gedachten met zich mee. Zo wordt de negatieve spiraal in stand gehouden.

Gelukkig is de medische wetenschap de afgelopen decennia enorm geëvolueerd op het vlak van vruchtbaarheidsbehandelingen. Die behandelingen bieden vele koppels een reëel vooruitzicht om toch een kindje te kunnen verwelkomen. Ze zijn echter ook een belangrijke bron van stress. Allereerst fysiek. Als ons lichaam zelf niet de juiste hormonen in de juiste hoeveelheden op het juiste moment aanmaakt, wordt de natuur een handje geholpen met hormoonsupplementen of -injecties. En bovendien mentaal. Voortaan moeten ook regelmatige, last-minute ziekenhuisbezoekjes in onze al overdrukke agenda ingepland worden voor het inleveren van een zaadstaal, het opvolgen van de eicelrijping, een inseminatie of eicel pick-up / embryotransfer, ... De onvoorspelbaarheid en onflexibiliteit van wanneer die interventies zullen doorgaan, maakt dat velen nagenoeg verplicht zijn hun werkgever en naaste collega’s op de hoogte te brengen van de reden waarom ze zich zo vaak en kort op voorhand afwezig melden op hun werk. Het verlies van de intimiteit die normaal gezien hoort bij het verwekken van een kindje gaat vaak gepaard met een gevoel van rouw. Voortaan gaat het niet meer om een verwachting die je als koppel samen beleeft, maar komt er een heel legertje medisch personeel bij kijken. En dan is het soms ook noodzakelijk je professionele omgeving in zoiets persoonlijk te betrekken. Al kan er van daaruit ook wel steun en begrip uit een onverwachte hoek komen die het net allemaal weer wat draaglijker maakt...

Het wachten op het moment van de waarheid, waarop je eindelijk die zwangerschapstest kan doen of wanneer je menstruatie al of niet doorkomt, is sowieso al een spannende tijd. Binnen een IVF-traject komt daar bovenop nog de stress van een telefoontje hoeveel embryo’s uiteindelijk bevrucht zijn of of de ontdooiing goed verlopen is en de transfer kan doorgaan. Onnodig te zeggen dat dat nog meer druk zet op het nieuws of je zwanger bent of niet. En bovenop dat alles kunnen er nog veel andere stressoren bijkomen: druk van de omgeving, financiële druk, ...

Ik vermoedde al een tijdje dat mijn stress een belangrijke rol speelde in onze “onverklaarde onvruchtbaarheid”. Het vooruitzicht van daarbovenop nog een vruchtbaarheidstraject te ondergaan, overtuigde me hoe langer hoe meer van de noodzaak om een verandering in mijn levenswijze en –ritme in te bouwen.

Terug naar het begin van ons verhaal... Mijn man en ik leerden elkaar in het voorjaar van 2012 kennen. Een echt verhaal van een coup de foudre. We waren beide prille dertigers en zaten op dezelfde lijn wat onze kinderwens betrof: eerst even van elkaar genieten, maar een kindje samen, dat zagen we helemaal zitten! Ik besloot in september 2013 te stoppen met anticonceptie om mijn lichaam ruim de tijd te geven om mijn normale hormonale cyclus te herstellen tegen dat we klaar voor een kindje zouden zijn. Ondertussen kreeg ik in juni 2014 de kans om vanuit mijn werkgever gedetacheerd te worden op een project ter opstart van een nieuw filiaal. Een professionele uitdaging die ik na 6 jaar in dezelfde job met beide handen wilde grijpen. Ik kwam terecht in een kader met nog weinig structuur en een enorm hoge werkdruk. De tijd naar de opstart van de nieuwe onderneming was kort en er was veel te regelen. Maar ik was gemotiveerd en zelfs bereid om daarvoor onze kinderwens nog met een paar maanden uit te stellen. In december 2014 besloten we toch al de natuur niet meer tegen te werken en dat onze baby welkom was. Van een desillusie gesproken... Maand na maand ging voorbij, maar een positieve zwangerschapstest bleef uit. De enthousiaste hoop van de eerste paar maanden, maakte al snel plaats voor twijfels en een soort van intuïtie dat er iets “mis” was. Uiteraard stond stress hoog op mijn verdachtenlijstje. De verhoopte komst van wat regelmaat op het werk liet immers ook op zich wachten. Er moest, ook eens de opstart van de onderneming achter de rug was, nog zoveel in orde gebracht worden dat overuren meer regel dan uitzondering waren. Mijn stressniveau piekte al maanden aan een stuk terwijl het slaaptekort zich opstapelde. Na 9 maanden tevergeefs proberen zwanger te worden en het verstrijken van mijn 34ste verjaardag besloot ik een afspraak te maken bij mijn gynaecologe. Mijn man en ik ondergingen de maanden daarna een batterij testen en tegen de eerste “verjaardag” van onze beslissing een zwangerschap niet tegen te houden werd er geen aanwijsbare medische reden gevonden voor het uitblijven ervan. Mijn gynaecologe stelde voor te starten met het monitoren van mijn cyclus, in combinatie met het nemen van hormonen om mijn eisprong te stimuleren en betrekkingen te timen rond het moment van de eisprong. Bovendien was ik vastberaden om mijn stress en opgestapelde vermoeidheid aan te pakken. Ik begon me in het voorjaar van 2016 te verdiepen in gezonde voeding. Ik startte met meditatie om me te helpen leren ontspannen. Ik liet me begeleiden door een huisdokter – acupuncturist in het aanvullen van de tekorten aan vitaminen en mineralen die uit de vele labo-onderzoeken naar voren kwamen en onderging meerdere sessies acupunctuur. Voorstellen van die dokter om me in ziekteverlof thuis te schrijven tot ik me beter voelde, weigerde ik meermaals principieel. Maar die voorstellen voedden wel mijn droom om te durven vertrekken op mijn job. De grootste storm op het werk was ondertussen wat geluwd, maar ik voelde me er nog steeds op vele vlakken helemaal niet op mijn plaats: qua werkinhoud, qua werkmethodes, qua management, ... In mei 2016, toen ik er ongeveer 2 jaar werkte, had ik een eerste gesprek met mijn manager over een periode loopbaanonderbreking. Zij ging uiteraard tot het uiterste om dat idee uit mijn hoofd te praten en ik beloofde haar er nog verder over na te denken. Uiteindelijk duurde het nog tot augustus 2016 voor ik die twijfelende stemmetjes in mijn hoofd klein kreeg en de aanvraag officieel durfde indienen. En dan nog enkele lange maanden tot december 2016: de maand van de officiële handtekening door alle instanties ter goedkeuring, het selecteren van een opvolger, het uitsluitsel over de start van mijn jaartje sabbatical op 1 april 2017...

In diezelfde decembermaand, alweer de tweede “verjaardag” van ons conceptietraject, belde ik ook om een afspraak in de fertiliteitskliniek vast te leggen. Het afgelopen jaar hadden we 6 cycli met hormonale eisprongstimulatie en timed intercourse gedaan, keer op keer zonder succes. Mijn gynaecologe verwees ons door naar een gespecialiseerde fertiliteitsunit voor ingrijpendere behandelingen. Ons intake gesprek vond plaats op 3 januari 2017. Er werd beslist dat we vanaf februari met kunstmatige inseminatie zouden starten.

Exact een week later, op 10 januari 2017, kreeg ik voor het eerst in mijn leven een tweede streepje te zien op een zwangerschapstest. Ik was na 2 jaar vruchteloos proberen eindelijk geheel spontaan zwanger geraakt! Ik ben ervan overtuigd dat het geen toeval is dat onze baby verwekt is op het moment waarop ik voelde dat er ruimte en rust in mijn hoofd en leven zou komen om hem/haar te verwelkomen. Ik had durven toegeven aan mezelf en mijn omgeving dat ik niet gelukkig was in mijn job en dat ik mijn carrière-ambities met plezier opzij zette om een gezin te stichten. Ik had geaccepteerd dat we zouden overstappen naar vruchtbaarheidsbehandelingen en had durven kiezen voor tijd voor mezelf om de bijkomende stress daarvan te counteren met quality time voor mezelf. En dat op zich bleek de beste vruchtbaarheidsbehandeling voor ons.

Ondertussen (september 2017) ben ik bijna 6 maanden ver in mijn loopbaanonderbreking en zegde ik mijn detachering naar het filiaal op. Ik genoot van een quasi probleemloze, ontspannen zwangerschap, waarik ik me optimaal mentaal kon voorbereiden op de komst van ons dochtertje. Haar geboorte zal nu niet lang meer op zich laten wachten. En ik kijk er naar uit om nog thuis bij haar te zijn tot ze minstens 6 maanden oud is. Wat een luxe... En tegelijkertijd voelt het niet als overbodige luxe, maar als welverdiend. Of ik überhaupt nog terugga naar mijn werkgever vul ik op dit moment nog niet in. Mijn zwangerschap heeft me het vertrouwen gegeven dat durven kiezen voor wat je hart verlangt uiteindelijk goedkomt. Ik geef me nog even de tijd om te ervaren hoe het moederschap me zal veranderen en in welke richting het me zal sturen.

To be continued...